Gıda Zehirlenmesi konusunda ayrıntılı bilgiler

Gıda zehirlenmesiSon 72 saat içinde, bir mikroorganizma veya zehirli maddesi ile bulaşmış bir besinin tüketiminin hemen peşinden ishal, bulantı, kusma, karın ağrıları, karında kramplar gibi sindirim sistemini ilgilendiren belirtilerin ortaya çıktığı bir hastalık tablosudur.

Besin zehirlenmeleri tüm dünyada yaygın, ehemmiyetli bir halk sıhhati meselesidir. Çoğunlukla hafif seyirli ve kendini sınırlayan hastalıklardır. Ancak besin zehirlenmesine sebep olan etken ve konakla ilişkili etkenler hastalığın ara ara daha ağır seyirli ve hem de ölümcül izlemesine sebep olabilmektedir. Son senelerde bilhassa hamburger, biftek ve çiğ süt tüketimi ile ilişkili salgınlara sebep olan ve zehirli madde yapımı ile böbrek yetmezliği, kanlı ishal ve kanama gibi belirtilere sebep olan bir bakteri (E.coli 0 157:H7) örneğinde veya besin yolu ile bulaşan tifo ve paratifo bakterileri örneğinde olduğu gibi. Ayrı olarak, zati vücutlarında sıvı eksiği olanlar, bebekler ve yaşlılar gibi uç yaşlardaki kişiler, beslenme bozukluğu olan kişilerde gelişen tablonun ağır veya ölümcül olma rizikosu vardır.

Besin zehirlenmeleri çoğunlukla ansızın fazla kişiyi ilgilendirir. Bazen tek tek olgular, bazen mahalli salgınlar (işyerleri, hastaneler, restoranlar), bazen de daha büyük çaplı salgınlar şeklinde görülebilir.

Besin zehirlenmelerine çoğunlukla bakteri türü mikroorganizmalar yol açar. Bu bakteriler 5-70 0 C arasında, en çokda oda ısısı ve üzerindeki derecelerde çoğalma eğilimi gösterirler. Ekseriyetle 5 0 C ve altındaki derecelerde çoğalamazlar. Bu yüzden yaz aylarında görülme sıklığı artmaktadır. Bu etkenler ancak 70 0 C ve üzerindeki ısılarda uygun müddet ısıtma ve pastörizasyon ile can verir. Yeniden bu etkenler (pH

Besin zehirlenmeleri neden, nasıl olur?

Bir gıdaya, besin zehirlenmesine sebep olan etken 3 yoldan erişir. Birincisi gıdanın kendisi bu etkeni içerir. Bilhassa hayvan kaynaklı gıdalar, bunlar arasında da bilhassa kümes hayvanları (hayvanların kendileri bu etkenlerle hastalanabildikleri için) bu tür bulaşta rol oynar. İkincisinde işlenmemiş gıdaya katılan maddeler hasebiyle bulaş olabilir. Üçüncüsünde ise gıdayı hazırlayan kişi veya gıdanın hazırlandığı etraftan bulaş olabilir. Bu yüzden ishalli kişiler, bilhassa ellerinde veya vücutlarının başka bölümlerinde yara olan kişiler iyileşene kadar gıda hazırlamamalıdırlar. Etraftan bulaşın önlenmesinde ise gıdanın hazırlandığı ortamın temizliği, ısıtılmamış yiyeceklerle ısıtılmış yiyeceklerin aynı ortamda hazırlanıp sunulmaması, gıda hazırlayan kişinin ellerini sıklıkla yıkaması ehemmiyetlidir .

Yukarıda tanımlandığı gibi asidite, düşük nem gibi gıdaya ait bir takım özellikler de o gıdada etkenin var olup olmayacağını belirler.

Hangi besinlerde dikkatli olunmalı ?

Besin zehirlenmelerinden bilhassa yüksek proteinli gıdalar (hamburger, kümes hayvanları, yumurta, kremalı gıdalar vb…), kirli kullanma suyu veya insan dışkısının gübre olarak kullanıldığı şartlarda yeterince pişirilmeden tüketilen meyve ve sebzeler, bilhassa fast food lokantalarda sunulan ızgara türü yiyecekler, hazırlanması esnasında çok işlem gerektiren yiyecekler (köfte vb.), pastörize edilmemiş süt ve bu sütten hazırlanan süt ürünleri, iki saatten fazla oda ısısında bekletilmiş ve tüketilmeden önce tekrar ısıtılmayan gıdalar ( zeytinyağlı yiyecekler, soğuk sandviçler, salatalar vb..), bilhassa midye gibi kabuklular olmak üzere kirli denizlerden çıkarılan deniz hayvanları mesul tutulmaktadır. Şayet kümes hayvanı hasta ise, etken yumurtlama esnasında bilhassa yumurtanın dış yüzeyine bulaştığından, kabuğu çatlak, kırık olan yumurtaların ve bunlardan hazırlanan salata, mayonez türü gıdaların da rizikolu olduğunu bir sefer daha hatırlatmak gerekir.

Kimler riziko altında ?

Konakla alakalı besin zehirlenmelerine eğilimi artıran etkenler arasında mide asiditesinde azalma ve barsaktaki zararsız bakterileri yok eden antibiyotik kullanımından söz etmek yerinde olacaktır. Bilhassa yaz aylarında gereksiz antibiyotik ve antiasit kullanımından kaçınılmalıdır. Bu ayrı olarak bazen aynı besini çok sayıda kişi tükettiği halde neden bir kaç veya bir kişinin etkilendiğini de izah etmektedir.

Besin zehirlenmelerinde rehabilitasyon nasıldır ?

Besin zehirlenmeleri çoğunlukla kendi kendine sınırlanan tablolar olduğu için çoğunlukla kaybedilen sıvının ağızdan alınan sıvılarla telafisi yeterli olmaktadır. Ancak bir takım vaziyetlerde salt hekime müracaat etmek gerekir.

Hangi vaziyetlerde doktora müracaat edilmeli ?

Bunlar; dışkının kanlı olması, hastada 38.5 0C üzerinde ateş olması, 24 saatte 6 seferden fazla şekilsiz dışkılama, ishalin 48 saatten uzun sürmesi, hastanın bebek veya yaşlı olması, 50 yaşın üzerinde bir kişide şiddetli karın ağrısı ile beraber ishal olması olarak tanımlanabilir.

İshal dışında süregiden kusmalar hasebiyle hasta ağızdan sıvı alamıyorsa bu vaziyette da bir sıhhat kuruluşuna müracaat edilmelidir.

Zehirlenen kişi nasıl beslenmeli ?

Besin zehirlenmesi tablosu olan kişilerde, ishal sırasında barsakların dinlenmeye gereksinimi olduğu ve gıda alımının olayı kötüleştirebileceği tarzındaki yanlış inanca bağlı olarak beslenmenin durdurulması doğru bir yaklaşım değildir. Tam tersine viran olan barsak hücrelerinin tez toparlanması ve hastalık nedeniyle kaybedilen enerji açığının kapatılması için uygun gıdalarla beslenmeye devam etmek gereklidir. İshal boyunca süt ve sütte bulunan laktozu içeren diğer gıdaların ve kafeinli içeceklerin tüketilmemesi önerilmektedir. Tuzlu krakerler, çorbalar, yoğurt, kola türü içecekler, pirinç ve patetes tarzı besinler, çorbalar ve Oral Rehidratasyon Sıvısı (ORS) ishal sırasında tüketimi tekliflen gıdalardır.

ORS paketleri sağlık ocakları veya eczanelerden sağlanabilir. ORS, paketlerin üzerindeki tekliflere uygun olarak hazırlanmalıdır.

Ayrıca ishal için barsak hareketlerini durdurucu ilaçlar kullanmak genellikle bir fayda sağlamadığı gibi özellikle ateş, şiddetli karın ağrıları, karında kramplar, kanlı ishal gibi belirtilerin varlığında tehlikeli dahi olabileceği unutulmamalıdır.

Besin zehirlenmesinden savunmak için nelere dikkat etmek gerekir?

Yiyecek alırken;

a. Donmuş bile olsa pişmemiş besin ile yan yana olan pişmiş besinleri tüketmeyin.
b. Hasarlı hiç bir konserve besini almayın.
c. Buzdolabında olmayan hiçbir kırmızı ve beyaz eti almayın.

Gizleme;

• Et ve balıkların diğer besinlerle temasını plastik kap veya ambalaj kullanarak önleyin.
• Bozulabilecek besinlerin alındıktan sonra 1 saat içinde tekrar buzdolabına konması gerekir.
• Buzdolabı içi 0-4 derece, buzluk ise -18 derecede tutulmalıdır.
• Beyaz ve kırmızı etler, 48 saat içinde pişirilmeyecek ise dondurulmalıdır.
• Balıklar 48 saat buzdolabında saklanabilir.
• Yumurtaları buzdolabının kapağında (yeterli soğukluk olmayabilir) gizlemeyin.
• Pişirilmiş yiyecekleri 2 saat içinde buzdolabına koyun.
• Yemekleri ikinci kez yerken 74 derecede az ısıtın.

Yemek Hazırlama;

• Yemek hazırlamadan önce ve çiğ et, balık ve yumurta elledikten sonra kesinlikle ellerinizi sabunla yıkayın.
• Donmuş et veya balıkları oda sıcaklığı yerine buzdolabında veya mikrodalgada çözün. Marine işlemini de oda sıcaklığı yerine buzdolabında yapın.
• Çiğ et, balık ve yumurta ile temas eden mutfak gereçleri mutlaka çok iyi yıkanmalıdır.
• Pişmiş ve pişmemiş yiyeceklerin birbirine temasını önleyin.
• Taze sebze ve meyveyi çok iyi yıkayın.
• Pişmemiş yumurta ile yiyecek hazırlamayın.

Pişirme;

• Olasıysa et termometresi kullanın, dana ve kuzu etini 63 derece, beyaz eti ise 77-82 derece iç sıcaklıkta pişirin.
• Yumurtaları sarısı katılaşana kadar pişirin.

Servis;
•Gıdaları oda sıcaklığında 2 saatten fazla, oda sıcaklığı 32 dereceden yüksek ise 1 saatten fazla bırakmayın.
• Dışarıda yemek yerken yapılabilecek tek şey güvendiğiniz ve bildiğiniz lokantalara gitmektir.

Şunları da beğenebilirsin:

Gıda Zehirlenmesi Belirtileri ve Rehabilitasyonu
Endoskopi nedir?
Vitaminler hangi besinlerde bulunur, vitamin eksikliği problemleri
Diş Çekimi Fiyatları, Kanal Rehabilitasyonu Fiyatları
Gebelik belirtileri
Ayak bileği burkulmaları ve ilk tedbirler
Bel ağrıları
Mide yanması nedir, mide yanmasına ne iyi gelir?
Mide kanseri nedir, mide kanserinin belirtileri nelerdir?
Mide bulantısı nedir, mide bulantısı nasıl önlenir?
İnsan Uykusuzluğa Kaç Gün Dayanabilir?
Oruç tutmak ömrü uzatıyor
Gıda Katkı Maddeleri
Kahvaltıda Tüketeceğiniz En Sağlıksız 7 Gıda
Kış Aylarında C Vitamini ve Faydaları
Migren Ağrınızı Hafifletecek Meyve Suları
Gazlı İçeceklerin Tehlikeleri!
Şiddetli Mide Ağrısı Sebepleri
Sıcak Suyla Banyo Yapmanın Yararları
Hızlı Kilo Verdiren En İyi Diyet Uygulamaları
Diş Sağlığınız İçin Önemli Püf Noktalar
Keçiboynuzunun Faydaları Nelerdir? Kürü Nasıl Yapılır?
Kürtaj Nedir? Kürtajın Zararları Nelerdir?
Portakalın Faydaları?
İdrar Yolu Tıkanması Nedir?
Kısırlık Nedir ve Nedenleri? Kısırlığın Tedavisi?
Kinoa Bitkisi Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Disleksi nedir?
30 Yaş Üstü Saç Ekimi Uygulaması
İstanbul Saç Ekimi Fiyatları (2018)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.